Ἀγαπητοί μου Πατέρες καί ἀδελφοί,
Παιδιά μου ἐν Κυρίῳ ἀγαπημένα,
Μὲ πόθο γιά τὴν αἰώνια ζωὴ πλησιάζει σήμερα τὸν Χριστὸ ἕνας Ἰουδαῖος νομοδιδάσκαλος καὶ Τὸν ρωτᾶ τί πρέπει νὰ κάνει γιά νὰ τὴν κληρονομήσει.
Ὁ Χριστὸς δὲν τοῦ δίνει κάποια καινούρια ἐντολή. Τοῦ ὑπενθυμίζει αὐτὸ ποὺ διδάσκει ὁ Νόμος τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης:
«Ν’ ἀγαπᾶς τὸν Κύριο τὸν Θεό σου μ’ ὅλη τὴν καρδιά σου καὶ μ’ ὅλη τὴν ψυχή σου, μ’ ὅλη τὴν δύναμή σου καὶ μ’ ὅλο τὸν νοῦ σου· καὶ τὸν πλησίον σου ὅπως τὸν ἑαυτό σου» (Λκ. ι’ 27).
Πολλοὶ νομίζουν πὼς αὐτὴ ἡ διπλὴ ἐντολὴ ἀποτελεῖ ἀποκλειστικὰ διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ. Κι ὅμως! Ἡ πρώτη προέρχεται ἀπὸ τὸ Δευτερονόμιο (ς’ 5) καὶ ἡ δεύτερη ἀπὸ τὸ Λευιτικό (ιθ’ 18).
Λοιπόν; Δὲν εἶχε τίποτε νὰ προσθέσει ὁ Χριστός; Τί καινούριο φέρνει στὴν κατανόηση τῆς ἀγάπης; Γιά τοὺς Ἰουδαίους τῆς ἐποχῆς Του, οἱ θρησκευτικὲς καὶ ἐθνικὲς διαφορὲς ἀποτελοῦσαν συχνὰ ἐμπόδια στὶς σχέσεις μὲ τοὺς ἄλλους λαούς.
Πολλοὶ θεωροῦσαν αὐτονόητο πὼς ἡ ἀγάπη ἀφοροῦσε πρωτίστως τοὺς δικούς τους ἀνθρώπους.
Χιλιάδες χρόνια ἔχουν περάσει ἀπὸ τότε. Κι ὅμως, ἡ νοοτροπία μας δὲν ἔχει ἀλλάξει καὶ πολύ.
Ἀλήθεια, ποῖον θεωροῦμε συνήθως πλησίον μας; Μα βέβαια, τὸν ἄνθρωπο ποὺ μᾶς μοιάζει, ποὺ σκέφτεται ὅπως ἐμεῖς, ποὺ μιλάει τὴν γλῶσσα μας, ποὺ ἀνήκει στὴν ἴδια πατρίδα, στὴν ἴδια θρησκευτικὴ ἢ κοινωνκὴ ομάδα, στὴν ἴδια οἰκογένεια. Πλησίον βεβαίως γίνεται καὶ ἐκεῖνος ποὺ μᾶς εἶναι χρήσιμος, ποὺ μπορεῖ νὰ μᾶς ἐξυπηρετήσει, ποὺ ἔχουμε κάτι νὰ κερδίσουμε ἀπὸ τὴν γνωριμία του.
Καὶ ποῖον ἀφήνουμε ἔξω ἀπὸ τὸν κύκλο μας; Ἐκεῖνον ποὺ μᾶς ἐνοχλεῖ, ποὺ διαφωνεῖ μαζί μας, ποὺ δὲν μᾶς μοιάζει, ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον ἔχουμε συγκρουστεῖ. Πόσο εὔκολα μετατρέπουμε τὴν διαφορετικότητά μας σὲ ἀπόσταση, τὴν ἀπόσταση σὲ ἀδιαφορία καὶ τὴν ἀδιαφορία σὲ μίσος!
Ἡ σημερινὴ παραβολὴ ἔρχεται νὰ ἀνατρέψει αὐτὴ τὴν λογικὴ μὲ ἕναν τρόπο ἁπλό, ἀλλὰ συγκλονιστικό.
Ἕνας ἄνθρωπος, Ἑβραῖος στὴν καταγωγή, πέφτει στὰ χέρια ληστῶν. Τὸν χτυποῦν, τὸν ἀφήνουν μισοπεθαμένο καὶ φεύγουν. Περνᾶ ἕνας ἱερεύς. Τὸν βλέπει καὶ προσπερνᾶ. Περνᾶ ἕνας Λευίτης. Τὸν βλέπει, προσπερνᾶ κι αὐτός. Ἄνθρωποι ποὺ γνωρίζουν τὸν Νόμο τοῦ Θεοῦ καὶ ἔχουν θρησκευτικὲς εὐθύνες, ἔχουν ἀνατραφεῖ νὰ θεωροῦν τὸν συμπατριώτη τους πλησίον, ἀλλὰ, μπροστὰ στὸν πόνο του, ἀποδεικνύονται ξένοι καὶ μακρινοί.
Καὶ τότε ἐμφανίζεται ἕνας Σαμαρείτης. Ἕνας ξένος, ἀπὸ διαφορετικὸ θρησκευτικὸ καὶ ἐθνικὸ περιβάλλον, ποὺ ὁ τραυματισμένος Ἰουδαῖος, κάτω ἀπὸ ἄλλες συνθήκες, πιθανότατα θὰ ἀπέφευγε. Κι ὅμως, αὐτὸς σταματᾶ, περιποιεῖται τὶς πληγές του, τὸν μεταφέρει σὲ πανδοχεῖο καὶ φροντίζει γιά τὴν θεραπεία του.
Οἱ νομιμοποιημένοι πλησίον ποὺ θὰ περίμενε κανεῖς νὰ βοηθήσουν, ἀποδεικνύονται ψευδεπίγραφοι. Ὁ καθιερωμένος ἐχθρός, ποὺ θὰ περίμενε κανεῖς νὰ κρατήσει ἀποστάσεις, γίνεται ὁ πραγματικὸς πλησίον.
Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἴσως νὰ μπέρδεψε τὸν Ἑβραῖο νομοδιδάσκαλο. Ἴσως νὰ περίμενε μιὰ ἐπιβεβαίωση πὼς πλησίον εἶναι ὁ ἴδιος μὲ ἐκεῖνον. Ἀναγκάζεται ὅμως, μετὰ τὴν παραβολή, νὰ ὁμολογήσει πὼς πλησίον ἀποδεικνύεται ὁ ξένος καὶ ὁ διαφορετικός.
«Ποῖος λοιπὸν ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς τρεῖς κατὰ τὴν γνώμη σου ἀποδείχτηκε «πλησίον» ἐκείνου ποὺ ἔπεσε στοὺς ληστές;», τὸν ρωτάει ὁ Κύριος. Κι ὁ νομοδιδάσκαλος ἀπαντᾶ: «Ἐκεῖνος ποὺ τὸν σπλαχνίστηκε» (Λκ. ι’ 36-37).
Ἐδῶ πλέον ὁ Χριστὸς ἔχει ἀντιστρέψει τὸ ἐρώτημα. Ἀντί γιά τὸ «ποῖος εἶναι ὁ πλησίον;», μᾶς καλεῖ νὰ Τὸν ρωτήσουμε: «Γιά ποῖον μπορῶ καὶ πρέπει ἐγὼ νὰ γίνω πλησίον;». Ἡ ἀπάντηση εἶναι μία καὶ μοναδική: Γιά ὅλους ἀδιακρίτως!
Ὁ Σαμαρείτης δὲν χρειάστηκε νὰ γίνει Ἰουδαῖος γιά νὰ βοηθήσει τὸν τραυματισμένο Ἰουδαῖο. Οὔτε ἐκεῖνος χρειάστηκε νὰ ἀρνηθεῖ τὴν καταγωγή του γιά νὰ δεχθεῖ τήν βοήθειά του. Παρέμειναν διαφορετικοί, ἀλλὰ ἡ ἀνάγκη τοῦ ἑνὸς καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ ἄλλου τοὺς ἔκαναν ἀδελφούς.
Αὐτὴ εἶναι ἡ ἑνότητα ποὺ εὐαγγελίζεται ὁ Χριστός: ὄχι μιὰ ἀνθρωπότητα ποὺ θὰ χάσει τὶς ἰδιαιτερότητές της, ὅπως ἐπιδιώκουν νὰ μετατρέψουν τὴν οἰκουμένη οἱ ἡγέτες τῆς παγκοσμιοποίησης, ἀλλὰ μιὰ ἀνθρωπότητα ποὺ θὰ πάψει νὰ μετατρέπει τὶς διαφορὲς σὲ αἰτίες ἐχθρότητας καὶ μίσους.
Ὁ Χριστιανισμὸς δὲν ζητᾶ νὰ γίνουν ὅλοι ἴδιοι, νὰ ξεχάσουν τὶς γλῶσσες τους, νὰ ἐγκαταλείψουν τὶς παραδόσεις τους ἢ νὰ πάψουν νὰ ἀγαποῦν τὴν πατρίδα τους. Ἀναζητᾶ ἕναν βαθύτερο δεσμό, πνευματικὸ καὶ ἀγαπητικό, ποὺ νὰ χωρᾶ τὶς διαφορὲς χωρὶς νὰ τὶς μετατρέπει σὲ πολεμικὲς ἀντιπαραθέσεις. Ἕναν δεσμὸ ποὺ δὲν θὰ στηρίζεται στόν φόβο, στὸ συμφέρον, ἢ στὴν δῆθεν ἀνωτερότητα μιᾶς φυλῆς ἀπέναντι στὴν ἄλλη, ἀλλὰ στὸν σεβασμὸ τοῦ προσώπου, στὴν ἀλληλεγγύη καὶ τὴν ἀγάπη.
Ἡ παραβολὴ τοῦ Καλοῦ Σαμαρείτη δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ κρυφτοῦμε πίσω ἀπὸ ὡραῖα λόγια. Ἀντίθετα, μᾶς φέρνει μπροστά σε μιὰ πολὺ συγκεκριμένη ἐπιλογή: θὰ σταματήσουμε ἢ θὰ προσπεράσουμε;
Ὁ Χριστὸς δίνει τὴν ἀπάντηση μὲ μιὰ ἁπλὴ ἐντολὴ πρὸς τὸν Ἑβραῖο Νομοδιδάσκαλο:
«Πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως» (ι’ 37). Πήγαινε καὶ κάνε κι ἐσὺ τὸ ἴδιο.
Δηλαδή, εἶναι σὰν νὰ λέει, κριτήριο τῆς ἀνθρωπιᾶς σου νὰ σταματήσουν νὰ εἶναι οἱ φυλετικές, κοινωνικὲς καὶ θρησκευτικὲς διαφορές. Κριτήριο νὰ γίνει ὁ πόνος καὶ ἡ ἀνάγκη τοῦ κάθε ἀνθρώπου.
Μὲ τὸν ἴδιο ἄμεσο τρόπο, ἡ παραβολὴ ἀπευθύνεται καὶ σὲ μᾶς. Καλούμαστε, ὄχι μόνο νὰ θαυμάσουμε τὸν καλὸ Σαμαρείτη ἀλλὰ νὰ γίνουμε σὰν αὐτόν. Νὰ βλέπουμε τὸν πόνο τοῦ ἄλλου, ἀκόμη κι ὅταν δὲν εἶναι δικός μας ἄνθρωπος. Νὰ ἀκοῦμε τὴν κραυγὴ γιά βοήθεια ἐκείνου, μὲ τὸν ὁποῖον μπορεῖ νὰ μᾶς χωρίζουν οἱ ἱστορικὲς συνθῆκες. Νὰ προστρέχουμε στὴν ἀνάγκη ἐκείνου, μὲ τὸν ὁποῖον μπορεῖ νὰ μᾶς χώρισαν κοινωνικὲς ἢ οἰκογενειακὲς διαφορές. Καὶ κυρίως, νὰ μὴν θεωροῦμε τὴν προσήλωση στὶς ἐθνικὲς καὶ πολιτιστικές μας ρίζες ὡς ἀφορμὴ γιά ἀδιαφορία ἢ καὶ ἀπέχθεια γιά τοὺς ἀνθρώπους ποὺ δὲν ἀνήκουν στὴν «αὐλή» μας.
Ἀδελφοί μου,
Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πίστης μας μᾶς δίδαξε μὲ ὑπέροχες παραβολές. Μία ἀπὸ αὐτὲς εἶναι καὶ ἡ παραβολὴ τοῦ Καλοῦ Σαμαρείτη. Τὰ διδάγματα τῆς παραβολῆς αὐτῆς ὅμως, ἀποκάλυψε καὶ ὁ Ἴδιος μὲ τὴν ἀγάπη καὶ τὴν θυσία Του. Ἀπευθύνθηκε πρὸς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Ἵδρυσε τὴν Ἐκκλησία Του μὲ σκοπό, ὅλοι νὰ γίνουν ἀδέλφια κάτω ἀπὸ τὴν εὐλογία καὶ τὸ ἔλεος ἑνὸς κοινοῦ Πατέρα. Καί, πάνω ἀπ΄ ὅλα, έγινε ὁ Ἴδιος πλησίον γιά τὸν κάθε ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος, τραυματισμένος καὶ ἐξουθενωμένος μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσή του ἀπ΄ τὸν Δημιουργό Του, παρέμενε ἐπὶ αἰῶνες ὑπόδουλος τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου.
Ἂς μιμηθοῦμε τὸ παράδειγμά Του. Ἂς μετατραποῦμε κι ἐμεῖς σὲ πλησίον τοῦ κάθε ἀνθρώπου ποὺ ἐπιζητᾶ ἔλεος καὶ διέξοδο. Ἂς μεταβληθοῦμε σὲ ζωντανοὺς μάρτυρες τῆς δικής Του ἀγάπης πρὸς ὅλους. Ἂς γίνουμε ἡ φωνή Του πρὸς ἕναν κόσμο ἐξαντλημένο καὶ συντετριμμένο ἀπὸ τὰ βάρη τῶν λαθεμένων του ἐπιλογῶν, ὥστε ὅλοι μαζὶ νὰ ἀκούσουμε τὴν φωνή Του:
«Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς» (Μτθ. ια’ 28).
Μὲ ὅλη μου τὴν πατρικὴ ἀγάπη,
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ
+ Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ
