Ἀγαπητοί μου Πατέρες καί ἀδελφοί,
Παιδιά μου ἐν Κυρίῳ ἀγαπημένα,
Καθοριστικὴ καὶ μεγαλειώδης εἶναι ἡ σημερινὴ μεγάλη ἑορτὴ τῆς Πεντηκοστῆς γιὰ τὴν ζωὴ τής Ἐκκλησίας μας. Εἶναι καθοριστική, διότι ἀποτελεῖ τὴν γενέθλιο ἡμέρα της, κατὰ τὴν ὁποία, τὸ Πανάγιον Πνεῦμα, μὲ μορφὴ πυρίνων γλωσσῶν, ἐπικάθησε ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῶν μαθητῶν, μεταβάλλοντάς τους σὲ «διαύλους» ζωῆς καὶ φωτὸς πρὸς τὴν οἰκουμένη. Στὰ πρόσωπά τους, κατὰ τὴν ἡμέρα ἐκείνη, συγκροτήθηκε ἡ πρώτη Ἐκκλησία ὡς κιβωτὸς ἀληθείας, σωτηρίας καὶ ἀθανασίας, μὲ ἀποστολὴ τὴν ἐξάπλωση τοῦ Εὐαγγελίου στὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης καὶ τὴν ἔνταξη τῆς ἀνθρωπότητος στοὺς κόλπους της.
Μόνον μέσα στὴν Ἐκκλησία ἀποκαλύπτεται πλήρως τὸ ὑπερκόσμιο φῶς τῆς Τριαδικῆς Θεότητος, μέσῳ τοῦ ὁποίου, ὁ πιστὸς χριστιανὸς εἶναι σὲ θέση, διὰ τῶν Μυστηρίων της, νὰ ἀτενίσει τὰ ἐπουράνια καὶ ἄρρητα μυστήρια τοῦ Θεοῦ.
Ὅπως ψάλλουμε στὸν Ἑσπερινὸ τῆς Πεντηκοστῆς: «Φῶς ὁ Πατήρ, φῶς ὁ Λόγος, φῶς καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, ὅπερ ἐν γλώσσαις πυρίναις τοῖς Ἀποστόλοις ἐπέμφθη καὶ δι’ αὐτοῦ πᾶς ὁ κόσμος φωταγωγεῖται»
Μὲ τρόπο ὁλοφάνερο καὶ ἀναμφισβήτητο, ἡ ἐνανθρώπιση τοῦ Κυρίου μᾶς ἀποκάλυψε στὸν κόσμο τὸ θεῖο σχέδιο τῆς σωτηρίας τοῦ πεσμένου ἀνθρώπου. Ὁ Τριαδικὸς Θεὸς ὅμως, θέλησε ὥστε, διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οἱ ἄνθρωποι νὰ καταστοῦν ἱκανοί, ὄχι μόνο νὰ ἀντιληφθοῦν καὶ νὰ ἐκτιμήσουν τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ νὰ δεχτοῦν τὰ ἐπουράνια χαρίσματά Του, προκειμένου νὰ ἑνωθοῦν μὲ Ἐκεῖνον, ὡς υἱοὶ καὶ θυγατέρες τοῦ Ἐπουράνιου Πατέρα.
Μὲ πόσο ὑπέροχο τρόπο περιγράφει Ἀπόστολος Παῦλος στὴν πρὸς Γαλάτας ἐπιστολή του, τὴν σχέση αὐτὴ ἀνάμεσα στὸν Θεὸ καὶ τὸν ἄνθρωπο: «Κι ἐπειδὴ πραγματικὰ εἶστε παιδιά του» γράφει, «ὁ Θεὸς ἀπέστειλε τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ του στὶς καρδιές μας, καὶ αὐτὸ φωνάζει: «Ἀββᾶ, Πατέρα μου!» Συνεπῶς, δὲν εἶσαι πιὰ δοῦλος, ἀλλὰ παιδὶ τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὡς παιδί του ποὺ εἶσαι, θὰ γίνεις κληρονόμος του διὰ τοῦ Χριστοῦ» (4:6).
Πόσο συγκλονιστικὴ καὶ ἐλπιδοφόρα εἶναι, ἀδελφοί μου, αὐτὴ ἡ ἀλήθεια! Τὸ Πανάγιο Πνεῦμα μᾶς ἀποκαλύπτει τὴν σχέση ποὺ ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχει μαζί μας ὁ Θεός, μᾶς ἀποκαλύπτει ὅμως καὶ τὴν ἐλπίδα, τὴν μόνη ρεαλιστικὴ ἐλπίδα συμφιλιώσεως τῆς οἰκουμένης μέσῳ τῆς πίστεως στὸν Θεό, ἡ ὁποία καθιστᾶ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους μέλη μιᾶς παγκόσμιας οἰκογένειας. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἀναφέρει καὶ τὸ Κοντάκιο τῆς Πεντηκοστῆς:
«Ὅταν ὁ Ὕψιστος κατέβηκε καὶ σύγχυσε τὶς γλῶσσες στὸν Πύργο τῆς Βαβέλ, διαμέρισε τὰ ἔθνη. Ὅταν ὅμως διένειμε τὶς πύρινες γλῶσσες κατὰ τὴν Πεντηκοστή, κάλεσε τοὺς πάντες σὲ ἑνότητα, γι’ αὐτὸ καὶ ὅλοι μαζὶ δοξάζουμε τὸ Πανάγιο Πνεῦμα»
Ἐκεῖ ὅμως ποὺ ἰδιαιτέρως ἀποκαλύπτεται ἡ σημασία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἶναι ἡ δυνατότητά Του νὰ ἀνανεώνει διαρκῶς τὴν ζωή. Ἔτσι εἶναι, ἀδελφοί μου! Κάθε τί ποὺ ἔχει ἀρχὴ στὸν κόσμο αὐτό, ὁδεύει διαρκῶς πρὸς ἕνα τέλος. Ὁ πιὸ ἀμείλικτος νόμος τοῦ κόσμου τούτου εἶναι ἡ φθορὰ καὶ ὁ θάνατος. Καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, εἰσῆλθε σ΄ αὐτὸν τὸν κόσμο. Σὲ ἀντίθεση ὅμως μὲ τοὺς φυσικοὺς νόμους, ὄχι μόνο δὲν φθείρεται ἀλλὰ καὶ ἀνανεώνει τὸν ὁποιονδήποτε ἀποδεχθεῖ τὶς ἐνέργειες καὶ τὶς δωρεές Του. Μὲ ἁπλὸ καὶ σαφῆ τρόπο μᾶς διδάσκει τὴν ἀλήθεια αὐτὴ ὁ μέγας Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν στὴν πρὸς Τίτον ἐπιστολή του:
«Ὁ ἐπουράνιος πατέρας μᾶς ἔσωσε μὲ τὸ βάπτισμα τῆς ἀναγεννήσεως καὶ τῆς ἀνανεώσεως ποὺ χαρίζει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, ποὺ τὸ σκόρπισε πλούσια πάνω μας διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ σωτῆρα μας» (3:5-6).
Αὐτὴ τὴν διαρκῆ ἀναγέννηση, αὐτὴ τὴν διαρκῆ ἀνανέωση ἀπολαμβάνει ἡ ὕπαρξή μας, κάθε φορὰ ποὺ συμμετέχουμε στὰ ἅγια Μυστήρια καὶ ἰδιαίτερα στὸ Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Σὲ αὐτὸ τὸ ὕψιστο Μυστήριο ἀποκαλύπτεται ὁ πρωταγωνιστικὸς ρόλος τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Μὲ τὴν ἐνέργειά Του, ὁ ἄρτος καὶ ὁ οἶνος μεταβάλλονται σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ. Στὸ κέντρο τῆς Θείας Λειτουργίας βρίσκεται ἡ «ἐπίκληση», ὅπου ὁ Ἱερέας παρακαλεῖ τὸν Θεὸ νὰ στείλει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, ὥστε νὰ ἐνεργοποιηθεῖ τὸ μέγα Μυστήριο:
«Κατάπεμψον», προσεύχεται, «τὸ Πνεῦμα σου τὸ Ἅγιον ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ προκείμενα δῶρα».
Αὐτὰ τὰ δῶρα, τὸ Τίμιο Σῶμα καὶ τὸ Τίμιο Αἷμα τοῦ Κυρίου, συνενώνουν ὅλους τοὺς πιστοὺς γύρω ἀπὸ τὸ κοινὸ Ποτήριο. Διὰ τῆς Θείας Κοινωνίας, τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μᾶς καθιστᾶ μέλη τῆς Ἐκκλησίας, δηλαδὴ μέλη τοῦ μυστικοῦ Σώματος τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἄκτιστη ἐνέργειά Του ἀποτελεῖ τὸν μυστικὸ δεσμὸ ποὺ συνδέει ὅλους μας, κληρικοὺς καὶ λαϊκοὺς ὡς ἀδελφοὺς καὶ ἀνάβει μέσα μας τὴν φλόγα τῆς γνήσιας ἀγάπης, ὅμοιας μὲ τὴν ἀγάπη Ἐκείνου, ὁ Ὁποῖος προσέφερε γιὰ ἐμᾶς ὅλη Του τὴν ὕπαρξη καὶ ὁδηγήθηκε γιὰ χάρη μας στὴν ὁλοκληρωτικὴ θυσία.
Καὶ καθὼς τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ὑπερβαίνει τὸν χρόνο, ὅπως τὸν ἀντιλαμβανόμαστε καὶ μᾶς ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὴν φθορά του, ἑνοποιῶντας τὸ παρελθόν, τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, ἡ Θεία Λειτουργία δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἀνάμνηση ἑνὸς ἱστορικοῦ γεγονότος, ἀλλὰ μᾶς καθιστᾶ μάρτυρες τῶν Ἁγίων Παθῶν καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου μας, συγχρόνως δέ, ἀπὸ αὐτὴν ἤδη τὴν ζωή, σὲ πολῖτες τῆς ἐπουράνιας Βασιλείας Του, πρὸς τὴν ὁποίαν βαδίζουμε.
Αὐτὴ ἡ μεταβολὴ τοῦ χρόνου, ἀπὸ πορεία φθορᾶς σὲ πορεία αἰωνίου ζωῆς, ἀποκαλύπτεται στὴν κορυφαία στιγμὴ τῆς Θείας Λειτουργίας, κατὰ τὴν ὁποία ὁ ἄρτος καὶ ὁ οἶνος μεταβάλλονται σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ.
Εἶναι ἡ στιγμή, λίγο πρὶν τὸ «σὲ ὑμνοῦμεν», ὅπου ὁ ἱερέας προσεύχεται καὶ λέει: «Μεμνημένοι τοίνυν τῆς σωτηρίου ταύτης ἐντολῆς, καὶ πάντων τῶν ὑπὲρ ἡμῶν γεγενημένων, τοῦ σταυροῦ, τοῦ τάφου, τῆς τριημέρου ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανοὺς ἀναβάσεως, τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, τῆς δευτέρας καὶ ἐνδόξου πάλιν παρουσίας. Τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν σοί προσφέρομεν κατὰ πάντα καὶ διὰ πάντα».
Δηλαδή: «Μὲ τὴν ἀνάμνηση αὐτῆς τῆς σωτήριας ἐντολῆς καὶ ὅλων ὅσα ἔγιναν γιὰ μᾶς, ποὺ εἶναι ὁ σταυρός, ὁ τάφος, ἡ τριήμερη ἀνάσταση, ἡ ἀνάληψη στοὺς οὐρανούς, ἡ καθέδρα στὰ δεξιὰ τοῦ Πατέρα, ἡ δεύτερη καὶ ἔνδοξη πάλι παρουσία. Τὰ δικά σου ἀπ᾿ τὰ δικά σου προσφέρουμε σ᾿ ἐσένα σὲ κάθε καιρὸ καὶ γιὰ ὅλες τὶς εὐεργεσίες».
Ἀδελφοί μου,
Ἡ σημερινὴ ἡμέρα ἀποτελεῖ μιὰ κορυφαία εὐκαιρία γιά ἐμᾶς, ὥστε νὰ ἀναθερμανθεῖ μέσα μας ἡ πίστη καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη πρὸς τὸ τρίτο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, τὸ Πανάγιο Πνεῦμα. Ἡ προσευχή μας πρὸς Αὐτὸ πρέπει νὰ χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴν ἴδια θέρμη καὶ ἀπὸ τὸν προσωπικὸ χαρακτῆρα ποὺ ἔχουν οἱ προσευχές μας πρὸς τὸν Θεὸ Πατέρα καὶ τὸν Μονογενῆ Υἱὸ Του Ἰησοῦ Χριστό. Τὸν δρόμο τῆς θερμῆς προσευχῆς πρὸς Αὐτὸ βάδισε καὶ ὁ μέγας Ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας μας Συμεών ὁ Μεταφραστής, ὁ ὁποῖος ἀπευθύνεται πρὸς τὸν Χριστό, κατὰ τὴν Ἀκολουθία τῆς Θείας Μεταλήψεως καὶ λέει:
«Ἐσύ, ὁ Ὁποῖος, μὲ τὴν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, μετέβαλες σὲ ἅγια σκεύη τοὺς μαθητὲς κατὰ τὴν ἡμερα τῆς Πεντηκοστῆς, μετάβαλλε καὶ ἐμένα, διὰ τῆς Θείας Κοινωνίας, σὲ δοχεῖο τῆς Χάριτός Του».
Μὲ τὴν ἴδια θέρμη, λοιπόν, ἂς προσηλώνουμε σὲ κάθε Θεία Λειτουργία τὸν νοῦ καὶ τὴν καρδιά μας πρὸς τὸ πρόσωπο τοῦ Παναγίου Πνεύματος, καταθέτοντας στὸν θρόνο Του τὴν συντριβὴ τῆς καρδιᾶς μας, τὴν ταπεινοφροσύνη, τὴν πίστη καὶ τὴν εὐγνωμοσύνη μας, προκειμένου νὰ ἀπολαμβάνουμε τὶς δωρεές Του. Μέσῳ τῆς συμμετοχῆς μας στὴν Θεία Κοινωνία, ἂς παραδίδουμε τὴν ὕπαρξή μας στὴν λυτρωτικὴ Χάρη καὶ τὴν ἀναγεννητικὴ ἐνέργειά Του. Κάθε φορὰ ποὺ τὰ χείλη μας προφέρουν τὴν κορυφαία προσευχὴ πρὸς τὸν Παράκλητο, τὸ «Βασιλεῦ Οὐράνιε», ἂς εἴμαστε βέβαιοι πὼς ἀπελευθερωνόμαστε ἀπὸ τὰ δεσμὰ τοῦ φθοροποιοῦ χρόνου καὶ ὁδηγούμαστε, μὲ τὸ δικό Του φωτισμὸ καὶ τὴν δική Του καθοδήγηση, πρὸς τὴν αἰώνια ζωή, λέγοντας:
Βασιλεῦ Οὐράνιε, Παράκλητε,
τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας,
ὁ πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν,
ὁ θησαυρὸς τῶν ἀγαθῶν, καὶ ζωῆς χορηγός,
ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν,
καὶ καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ πάσης κηλῖδος,
καὶ σῶσον, Ἀγαθέ, τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἀμήν.
Μὲ ὅλη μου τὴν πατρικὴ ἀγάπη,
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
+ Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ
