
«Πλοῦτος, ἡ σύγχρονη εἰδωλολατρία»
Ἡ εἰδωλολατρία ἀνήκει σὲ ἄλλες ἐποχές. Μᾶς φαίνεται πλέον ἀδιανόητο, ἄνθρωποι νὰ προσκυνοῦν ξόανα καὶ νὰ ἐλπίζουν ὅτι ἕνα ἄψυχο ἀντικείμενο μπορεῖ νὰ τοὺς δώσει ἀπαντήσεις καὶ διέξοδο στὰ μεγάλα προβλήματα τῆς ζωῆς.
Πάντοτε ἡ εἰδωλολατρία ἦταν ἕνας συνδυασμὸς ἀγωνίας καὶ ἄγνοιας. Ἀγωνίας γιὰ τὸ νόημα τῆς ζωῆς καὶ τὴν δύναμη τοῦ θανάτου. Καὶ ἄγνοιας γιὰ τὶς δυνάμεις ποὺ ἐλέγχουν τὸ σύμπαν, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ὁ ἄνθρωπος θὰ μποροῦσε νὰ ἐπικοινωνήσει μαζί τους καὶ νὰ ἐξασφαλίσει τὴν εὔνοια καὶ τὴν προστασία τους.
Μάταιη, ὅμως, ἡ προσπάθεια! Κάθε τι ποὺ ἀνήκει στὸν κόσμο, κάθε τι τὸ κτιστό, εἶναι φθαρτό. Μόνον Ἐκεῖνος ποὺ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὸν κόσμο μπόρεσε, μὲ τὴν Ἀνάστασή Του, νὰ ὑπερνικήσει τὴν φθορὰ καὶ τὸν θάνατο.
Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ πλάνη:
Εἰδωλολατρία εἶναι νὰ δίνεις σὲ κάτι κτιστὸ τὴν θέση τοῦ ἄκτιστου Θεοῦ. Νὰ ζητᾶς ἀπὸ ἄψυχα πράγματα ὅσα μόνο ὁ Θεὸς μπορεῖ νὰ σοῦ προσφέρει.
Κάποτε ἡ εἰδωλολατρία ἦταν ἀναπόφευκτη. Ὄχι πλέον! Ὁ ἄκτιστος Θεὸς ἔχει ἀποκαλυφθεῖ στὸν ἄνθρωπο. Κι ὅμως, ἡ εἰδωλολατρία δὲν ἐξαφανίστηκε. Μπορεῖ τὰ πέτρινα, τὰ χάλκινα καὶ τὰ χρυσᾶ ἀγάλματα νὰ βρίσκονται πλέον μόνο στὰ μουσεῖα, ἡ ἐπιλογή, ὅμως, τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἀναζητᾶ σὲ πράγματα τοῦ κόσμου τούτου τὴν παρηγοριὰ καὶ τὸ νόημα τῆς ζωῆς συνεχίζεται.
Δὲν χρειάζεται νὰ προσκυνᾶς ἕνα εἴδωλο γιὰ νὰ εἶσαι εἰδωλολάτρης. Ἀρκεῖ νὰ ἔχεις κάνει κάτι ἄλλο θεό σου. Κάτι ποὺ καθορίζει τὴν ζωή σου, ἀπορροφᾶ τὴν σκέψη σου καὶ γίνεται τὸ κριτήριο τῶν ἐπιλογῶν σου.
Ἐδῶ βρίσκεται ἡ σύγχρονη εἰδωλολατρία. Ἐδῶ βρίσκεται καὶ ἡ τραγωδία τοῦ πλουσίου τῆς σημερινῆς Παραβολῆς. Ἡ γῆ του καρποφόρησε πολὺ καὶ ἡ παραγωγὴ ἦταν τόσο μεγάλη, ὥστε οἱ ἀποθῆκες του δὲν ἐπαρκοῦσαν.
Ἄρχισε, λοιπόν, νὰ σκέφτεται πώς θὰ διαχειριστεῖ τὸν πλοῦτο του. «Θὰ γκρεμίσω τὶς παλιὲς ἀποθῆκες μου», σκέφτηκε, «καὶ θὰ χτίσω μεγαλύτερες. Ἐκεῖ θὰ συγκεντρώσω ὅλα τὰ ἀγαθά μου. Κι ἔπειτα θὰ πῶ στὸν ἑαυτό μου:
«Ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ γιὰ πολλὰ χρόνια. Ξεκουράσου, φάε, πιες, διασκέδασε» (Λκ. 12:19).
Αὐτὴ ὑπῆρξε ἡ ἀπάντηση τοῦ πλουσίου στὴν ἀνάγκη κάθε ἀνθρώπου νὰ ζήσει μιὰ ζωὴ μὲ νόημα. Ἡ ἀναζήτησή του, ὅμως, γιὰ τὴν εὐτυχία περιορίστηκε ἀποκλειστικὰ στὸν ἑαυτό του καὶ στὰ πλούτη του.
Παρατηρῆστε τον! Δὲν μιλάει σὲ κανέναν ἄλλον παρὰ μόνο στὸν ἑαυτό του. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἄλλος στὴν σκέψη του· οὔτε ὁ Θεός, οὔτε ὁ συνάνθρωπος. Μόνο τὸ «ἐγώ» του καὶ ὅσα αὐτὸ μπορεῖ νὰ συγκεντρώσει. Ἀπὸ αὐτὰ ἐλπίζει νὰ ἀποκτήσει ἐκεῖνα ποὺ μόνο ὁ Θεὸς καὶ ἡ ἀγάπη μποροῦν νὰ τοῦ προσφέρουν: τὴν εἰρήνη, τὴν χαρὰ καὶ τὴν ἐλπίδα γιὰ μιὰ ζωὴ ποὺ ἀντέχει στὴν δύναμη τοῦ θανάτου.
Πιθανόν, στὸ ἀνάκτορο καὶ στὶς ἀποθῆκες του νὰ μὴν ὑπῆρχαν εἴδωλα. Ἐκεῖνος, ὅμως, ὑπῆρξε ἕνας γνήσιος εἰδωλολάτρης. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ὅτι πλούτισε, οὔτε ὅτι ἡ γῆ του καρποφόρησε μὲ ἀφθονία. Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι ἀναζήτησε τὴν σωτηρία τῆς ψυχῆς του στὰ ἄψυχα, τὴν δύναμη γιὰ ζωὴ στὰ ἀνήμπορα, τὸ ἀληθινὸ νόημα στὰ ψεύτικα. Πίστεψε ὅτι ὁ πλοῦτος του ἀρκεῖ γιὰ νὰ ἐξασφαλίσει τὴν ζωή του. Ὅτι, ἔχοντας περισσότερα ἀγαθά, θὰ ἔχει καὶ περισσότερη ἀσφάλεια, περισσότερη εὐτυχία, περισσότερο χρόνο.
Ἡ σημερινὴ παραβολὴ δὲν ἀποτελεῖ κήρυγμα κατὰ τοῦ πλούτου, ἀλλὰ πρόσκληση ἐπιστροφῆς στὴν λογικὴ καὶ τὴν πραγματικότητα. Καὶ τότε, σὰν σάλπιγγα κρίσεως, ἀκούγεται ἡ φωνὴ τοῦ Θεοῦ:
«Ἄφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας, τίνι ἔσται;». «Ἄμυαλε! Αὐτὴ τὴν νύχτα ζητοῦν ἀπὸ ἐσένα τὴν ψυχή σου. Ὅσα ἑτοίμασες, σὲ ποιόν θὰ ἀνήκουν;»( Λκ. 12:20).
Αὐτὴ εἶναι ἡ στιγμὴ τῆς τελικῆς κρίσης γιὰ τὸν πλούσιο. Ἡ ἀσφάλεια ἐξανεμίστηκε, ἡ εὐτυχία δὲν ἐμφανίστηκε, ὁ χρόνος ἐξαντλήθηκε. Ἐνώπιόν του συμβαίνει ὁ προσωπικός του ἀπολογισμός, ἐπώδυνος καί, δυστυχῶς, ἀνεπανόρθωτος. Τόσο ἀνεπανόρθωτος, ὅσο καὶ ἡ ζωὴ ἐκείνων ποὺ ξοδεύουν ὅλο τὸν χρόνο τους ρυθμίζοντας τὰ πάντα σύμφωνα μὲ τὸ πάθος τῆς φιλαργυρίας καὶ τῆς ἀπληστίας. Ἐδῶ βρίσκεται ἡ ἐξήγηση τῶν φοβερῶν λόγων τοῦ Θεοῦ ἐκείνη τὴν νύχτα: «Ἄφρονα» δὲν τὸν ὀνομάζει ὁ Θεὸς ἐπειδὴ δὲν ἤξερε νὰ διαχειρίζεται τὴν περιουσία του, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἤξερε νὰ διαχειρίζεται τὴν ζωή του. Φρόντισε γιὰ τὰ πάντα, ἐκτὸς ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἔχουν πραγματικὴ σημασία.
Ἔκανε σχέδια γιὰ πολλὰ χρόνια, χωρὶς νὰ ἀναρωτηθεῖ ποιό εἶναι τὸ νόημα τῆς ζωῆς του. Γέμισε τὶς ἀποθῆκες του, ἀλλὰ δὲν φρόντισε νὰ γεμίσει τὴν καρδιά του μὲ ἀγάπη. Ἐξασφάλισε τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ἀλλὰ ξέχασε τὸν Θεό.
Δὲν εἶναι κακὸ νὰ ἔχεις πλοῦτο στὴν ζωή σου. Εἶναι κακὸ νὰ πιστεύεις ὅτι ὁ πλοῦτος εἶναι ἡ ζωή σου.
Δὲν εἶναι κακὸ νὰ ἐργάζεσαι, νὰ προοδεύεις, νὰ φροντίζεις τὴν οἰκογένειά σου καὶ νὰ σχεδιάζεις τὸ μέλλον σου. Κακὸ εἶναι νὰ πιστεύεις ὅτι ὅλα αὐτὰ μποροῦν νὰ πάρουν τὴν θέση τοῦ Θεοῦ.
Δὲν εἶναι κακὸ νὰ συναλλάσσεσαι οἰκονομικά. Κακὸ εἶναι νὰ ζεῖς σὰν νὰ ἐξαρτῶνται τὰ πάντα ἀπὸ τὰ χρήματά σου καὶ νὰ ἔχεις διακόψει κάθε συναλλαγή με Ἐκεῖνον.
Ὁ Χριστὸς δὲν μᾶς καλεῖ νὰ περιφρονήσουμε τὰ ὑλικὰ ἀγαθά. Μᾶς καλεῖ νὰ μὴν τὰ λατρέψουμε. Νὰ μὴ γίνουν τὸ μέτρο τῆς ἀξίας μας, ὁ σκοπὸς τῆς ὕπαρξής μας, τὸ βασικὸ χαρακτηριστικὸ τῆς ταυτότητάς μας. Νὰ μὴν ἐκτοπίσουν ἐκεῖνα γιὰ τὰ ὁποῖα διψᾶ ἡ ψυχή μας.
Ὑπάρχει ἄραγε περίπτωση ὁ ἀνόητος πλοῦτος νὰ ἀποκτήσει νόημα καὶ νὰ μετατραπεῖ σὲ μονοπάτι σωτηρίας;
Ὑπάρχει, ὅταν ὁ πλοῦτος γίνεται προσφορὰ καὶ τὸ περίσσευμα τοῦ ἑνὸς ἀνακουφίζει τὴν στέρηση τοῦ ἄλλου. Ὑπάρχει, ὅταν τὰ ἀγαθὰ δὲν κλείνονται στὶς ἀποθῆκες, ἀλλὰ γίνονται ἀφορμὴ γιὰ νὰ συναντηθοῦν οἱ ἄνθρωποι. Ὑπάρχει, ὅταν ἡ λατρεία τοῦ πλούτου δίνει τὴν θέση της στὴν ζωντανὴ σχέση μὲ τὸν Θεὸ τῆς ἀγάπης καὶ ὅταν ἡ πληρότητα δὲν ἀναζητεῖται στὰ ἀγαθά, ἀλλὰ στὴν πηγὴ τῆς ζωῆς.
Ὅσο ὁ ἄνθρωπος ἀναζητᾶ τὴν ἀσφάλεια στὴν συσσώρευση καὶ στὴν τακτοποίηση τοῦ ὑλικοῦ πλούτου, καταδικάζει τὴν ζωή του σὲ διαρκῆ ἀγωνία μπροστὰ στὸ ἐνδεχόμενο νὰ χαθοῦν ὅλα ἀπὸ τὴν μιὰ στιγμὴ στὴν ἄλλη. Ὅσο, ὅμως, ἀντιστέκεται στο πάθος τῆς συσσώρευσης ὁλοένα καὶ περισσότερων ὑλικῶν ἀγαθῶν, τόσο λυτρώνεται ἀπὸ τὸν φόβο τῆς ἀπώλειάς τους, τόσο ἀπελευθερώνεται ἀπὸ τὰ σύγχρονα εἴδωλα, τόσο ἡ καρδιά του μετατρέπεται σὲ βωμὸ λατρείας πρὸς τὸν ἀληθινὸ Θεό.
Τότε ἀκούει καὶ τὴν ἴδια θεϊκὴ φωνὴ νὰ τοῦ λέει τὰ λόγια ποὺ μᾶς παρέδωσε ὁ Κύριός μας:
«Νὰ μαζεύετε θησαυροὺς στὸν οὐρανό, ὅπου δὲν τοὺς ἀφανίζουν οὔτε ὁ σκόρος οὔτε ἡ σκουριά, κι ὅπου οἱ κλέφτες δὲν κάνουν διαρρήξεις καὶ δὲν τοὺς κλέβουν. Γιατί ὅπου εἶναι ὁ θησαυρός σας, ἐκεῖ θὰ εἶναι καὶ ἡ καρδιά σας» (Μτθ. 6:20-21). Ἀμήν.
Μὲ ὅλη μου τὴν πατρικὴ ἀγάπη,
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ
+ Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ