Ἀγαπητοί μου Πατέρες καί ἀδελφοί,
Παιδιά μου ἐν Κυρίῳ ἀγαπημένα,
Πολλοὶ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, παλαιότεροι ἀλλὰ καὶ σύγχρονοι, ὅπως ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος καὶ ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, συμφωνοῦν πὼς ἡ παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου Υἱοῦ, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀκούσαμε, συμπυκνώνει ὁλόκληρο τὸ μήνυμα τοῦ Εὐαγγελίου. Τὰ βασικὰ στοιχεῖα τῆς παραβολῆς, ὅπως τὴν καταγράφει τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Εὐαγγελιστῆ Λουκᾶ, περιγράφουν τὴν ἀνθρώπινη τραγωδία ἀλλὰ καὶ τὴν ἄπειρη φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ Πατέρα, ὁ Ὁποῖος δέχεται χωρὶς καμία ἐπιφύλαξη τὸ μετανοημένο Του παιδὶ καὶ τὸ ἀνακηρύσσει ξανὰ υἱὸ καὶ κληρονόμο Του.
Ἡ κάθε Θεία Λειτουργία ἀποτελεῖ οὐσιαστικὰ δρόμο ἐπιστροφῆς στὴν πατρικὴ ἀγκαλιά. Δρόμο πού, κάποτε, ἔκλεισε ἐξ αἰτίας τῆς ἀνθρώπινης ἀνυπακοῆς καὶ τῆς ἀποξένωσης ἀπὸ τὸν Θεὸ Δημιουργό, δρόμο ποὺ ἦταν ἀδύνατο νὰ ἀνοίξει ξανὰ μόνο μὲ τὶς ἀσθενεῖς καὶ ἀλλοτριωμένες ἀνθρώπινες δυνάμεις, δρόμο ποὺ ἀποκάλυψε καὶ πρῶτος περπάτησε ὁ Ἐνανθρωπήσας Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος ἐπωμίστηκε ὅλες τὶς τραγικὲς συνέπειες τῆς ἀνθρώπινης ἁμαρτίας, ἀλλά, μὲ τὴν θεϊκὴ Του δύναμη καὶ τὴν ἀπόλυτη ἀναμαρτησία Του, κατάργησε τὸν ἴδιο τόν θάνατο καὶ μᾶς ἄνοιξε ξανὰ τὴν πύλη τοῦ Παραδείσου.
Μετέχοντας στὴν Θεία Εὐχαριστία, ἀνταποκρινόμαστε οὐσιαστικὰ στὴν πρόσκληση τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος ἐπιθυμεῖ, ὄχι νὰ μᾶς κρίνει ἀλλὰ νὰ μᾶς ἀποκαταστήσει στὴν ἀρχική μας παραδείσια κατάσταση, ζητῶντας μόνον ἀπὸ μᾶς τὴν πίστη πρὸς Αὐτὸν καὶ τὴν ὁλοκληρωτικὴ ἀπόθεση τῆς ζωῆς μας στὰ πανάχραντα χέρια Του.
Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀπόθεση συμβολίζει ἡ ὑλικὴ προσφορὰ τῶν Τιμίων Δώρων, τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου, τὰ ὁποῖα προσφέρουμε καὶ θὰ λάβουμε πίσω ὡς λυτρωτικὸ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ, ὡς ἐπιβεβαίωση ἄφεσης τῶν ἁμαρτιῶν μας, ὡς ἀποκατάσταση τῆς σχέσης μας μὲ τὸν Θεὸ Πατέρα καὶ ὡς ἐπουράνιο φάρμακο ἀθανασίας καὶ εἰσόδου στὴν Βασιλεία τῆς ἀτέρμονης ἀγάπης Του.
Βρισκόμαστε ἀκριβῶς στὸ σημεῖο, ὅπου τὰ Τίμια Δῶρα ἔχουν προσφερθεῖ, ἤ, ὅπως ἀλλιῶς τὸ ὀνομάζουμε, ἔχουν προσκομιστεῖ καὶ βρίσκονται τοποθετημένα πάνω στὴν Ἁγία Τράπεζα. Μὲ τὶς πληρωτικὲς αἰτήσεις ποὺ προηγήθηκαν, ἔχουμε καταθέσει ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὅλες τὶς ἀνάγκες, τοὺς φόβους καὶ τὶς ἀγωνίες μας καὶ Τοῦ ἔχουμε ζητήσει νὰ ἀναλάβει ἐκεῖνος τὴν καθοδήγηση καὶ τὴν προστασία μας. Τώρα, ὁ ἱερέας, καθὼς γνωρίζει πὼς ἡ Θεία Λειτουργία εἰσέρχεται στὸ κορυφαῖο της σημεῖο, διαβάζει τὴν εὐχὴ τῆς προσκομιδῆς:
«Κύριε ὁ Θεός», προσεύχεται χαμηλόφωνα, «ἐσὺ ποὺ μόνος εἶσαι ἅγιος καὶ δέχεσαι πνευματικὴ θυσία ἀπ᾿ ὅσους σὲ ἐπικαλοῦνται μὲ ὅλη τους τὴν καρδιά, δέξου κι ἀπὸ μᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς τὴν δέηση καὶ φέρ᾿ την στὸ οὐράνιο καὶ ἅγιο θυσιαστήριό σου· κάνε μας ἱκανοὺς νὰ σοῦ προσφέρουμε δῶρα καὶ πνευματικὲς θυσίες γιὰ τὰ δικά μας ἁμαρτήματα καὶ γιὰ τοῦ λαοῦ τὰ ἀγνοήματα. Καὶ ἀξίωσέ μας νὰ βροῦμε χάρη καὶ νὰ σταθοῦμε μπροστά σου, γιὰ νὰ γίνει εὐπρόσδεκτη σὲ σένα ἡ θυσία μας καὶ νά ἔρθει καὶ νὰ μείνει σ᾿ ἐμᾶς τὸ Ἅγιο Πνεῦμα τῆς χάρης σου, καὶ σὲ τοῦτα ἐδῶ τὰ δῶρα καὶ σ᾿ ὅλο τὸν λαό σου».
Ἡ εὐχὴ αὐτὴ διαβάζεται ἀπὸ τὸν ἱερέα μὲ συντριβή, διότι τοῦ ὑπενθυμίζει τὴν ἀναξιότητά του, λόγῳ τῆς ἀνθρώπινης ἀδυναμίας του, νὰ τελέσει ἕνα μυστήριο, τὸ ὁποῖο δὲν ὑπερβαίνει μόνο κάθε ἀνθρώπινη λογικὴ ἀλλὰ καὶ κάθε τί τὸ γήινο. Δὲν κρύβει ὁ λειτουργὸς ἱερέας την ἁμαρτωλότητά του, δὲν ἀρνεῖται τὶς ἀδυναμίες του, δὲν λησμονεῖ πὼς τὸ ἀξίωμα ποὺ κατέχει αὐξάνει τὶς εὐθύνες του ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνάγκη, πρῶτος ἐκεῖνος ἀπ΄ ὅλους τοὺς πιστοὺς ποὺ παρίστανται, νὰ ζητήσει τὸ ἔλεος τῆς συγγνώμης Του.
Εἶναι ἰδιαίτερα συγκινητικὸ πώς, μέσῳ τῆς εὐχῆς, ἀναλαμβάνει καὶ τὴν εὐθύνη τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ ποιμνίου του, θεωρῶντας πὼς τὰ λάθη τῶν πιστῶν ὀφείλονται καὶ στὴν δική του ἀνεπάρκεια. Γιὰ τὸν λόγο αὐτό, τὶς δικές του ἀτέλειες τὶς ὀνομάζει «ἁμαρτήματα», τὶς ἀτέλειες τοῦ λαοῦ, ὅμως, τὶς ὀνομάζει «ἀγνοήματα», δηλαδή, λάθη καὶ ἀστοχίες ἀπὸ ἄγνοια.
Εἶναι σημαντικό, ἀδελφοί μου, νὰ συνειδητοποιήσουμε, μέσῳ τῆς εὐχῆς τῆς προσκομιδῆς, τὴν μεγάλη πνευματικὴ εὐθύνη τοῦ ἱερέα, τὸν συγκλονισμό του ἀπὸ τὴν συναίσθηση τῆς ἀναξιότητάς του, τὴν συντριβή του ἀπὸ τὸ δέος ἐνώπιον τοῦ ἴδιου τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ τὸ βάρος ποὺ αἰσθάνεται γιὰ τὰ ἁμάρτηματα τοῦ κάθε πιστοῦ ξεχωριστά. Ἡ εὐχὴ αὐτή, λοιπόν, πέραν τῶν ἄλλων, ἀποτελεῖ δεσμὸ ἑνότητας μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ κληρικοῦ καὶ δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἀποτελεῖ ἀφορμὴ ἀκόμη ἐντονώτερου ἀγῶνα γιὰ πνευματικὴ τελειοποίηση ἐκ μέρους καὶ τῶν δύο.
Εἶναι, βεβαίως, ἀδύνατο γιὰ τὸν ὁποιονδήποτε νὰ βρεθεῖ ἀντάξιος τῆς τιμῆς νὰ μετέχει στὸ μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Γι΄ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγο, μὲ δύο λέξεις ποὺ ἀναφέρονται στὴν εὐχὴ τῆς προσκομιδῆς, ὑπογραμμίζουμε αὐτὴ τὴν ἀνθρώπινη ἀνεπάρκεια καὶ παραδινόμαστε στὴν ἀπόλυτη πρωτοβουλία καὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ποιές εἶναι αὐτές;
Πρῶτα, ἀπευθύνουμε πρὸς Ἐκεῖνον τὴν λέξη «ἱκάνωσον», δηλαδή, εἶναι σὰν νὰ Τοῦ λέμε: «Ἐσύ, Κύριε, κάνε μας ἱκανοὺς νὰ Σοῦ προσφέρουμε, ὄχι μόνον τὰ ὑλικὰ δῶρα ποὺ τώρα βρίσκονται πάνω στὴν Ἁγία Τράπεζα, ἀλλὰ καὶ τὰ πνευματικά, ποὺ δὲν εἶναι ἀλλὰ ἀπὸ τὴν καρδιακὴ πίστη πρὸς τὴν ἀγάπη Σου καὶ τὴν βαθιά, βαθύτατη μετάνοια γιὰ τὶς ἀτέλειες καὶ τὶς ἀδυναμίες μας».
Ἀμέσως μετὰ ἀπευθύνουμε πρός Αὐτὸν τὴν λέξη «καταξίωσον», δηλαδή, εἶναι σὰ νὰ Τοῦ λέμε: «Ἐσύ, μὲ τὴν δική Σου Χάρη Κύριε, κάνε μας ἄξιους τῶν θείων δωρεῶν Σου καὶ ἰδιαιτέρως τῆς παρουσίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στὶς ψυχές μας ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν Τιμίων Δώρων, τὰ ὁποῖα, σύντομα, θὰ μετατραποῦν σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα τοῦ Υἱοῦ Σου».
Ὁ ἱερέας μὲ κατάνυξη ἀπαγγέλει αὐτὴ τὴν εὐχὴ ἀναγνωρίζοντας πώς, χωρὶς τὴν μεσολάβηση τοῦ Θεοῦ, τὸ χάσμα ἀνάμεσα σὲ Ἐκεῖνον καὶ τοὺς πιστοὺς θὰ παραμείνει ἀβυσσαλέο καὶ ἀγεφύρωτο. Μόνον μὲ τὸν φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος θὰ ἀποκαλυφθεῖ ἐνώπιόν μας τὸ βάθος τοῦ μυστηρίου. Μόνον μὲ τὴν ἐπέμβαση τοῦ τρίτου προσώπου τῆς Ἁγίας Τριάδος μπορεῖ νὰ ἀλλοιωθεῖ ἡ ὕπαρξή μας, νὰ ξαναβρεῖ ἔστω καὶ ἕνα μικρὸ μέρος τοῦ ἀρχαίου τῆς κάλλους καὶ νὰ ἀξιωθεῖ, ἔστω καὶ μιᾶς ἀμυδρῆς θέας τῶν θαυμάσιων τοῦ Θεοῦ.
Καὶ ἡ εὐχὴ τῆς προσκομιδῆς καταλήγει μὲ ἕναν ὡραιότατο τρόπο: «Καὶ ὅλα αὐτά, Κύριε, ἀναφέρει, εὐχόμαστε νὰ συμβοῦν διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ Μονογενοῦς σου Υἱοῦ, μεθ΄ οὗ εὐλογητὸς εἶ, σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων».
Τί εἶναι ὁ οἰκτιρμός; Ἡ λέξη παράγεται ἀπὸ τὸν οἶκτο, ποὺ σημαίνει «συμπάθεια», «συμπόνια» γιὰ πόνο ἢ συμφορὰ κάποιου ἄλλου. Σὲ αὐτούς, λοιπόν, τοὺς οἰκτιρμοὺς τοῦ Χριστοῦ πρὸς ἐμᾶς ὀφείλεται ἡ τέλεση τοῦ μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Ὅσα θαυμαστὰ συμβοῦν σὲ λίγο, πηγάζουν ἀπὸ τὴν ἀπέραντη φιλανθρωπία Του, τὴν ἄπειρη ἀγάπη Του καὶ τὴν σφοδρὴ ἐπιθυμία Του νὰ ζήσουμε μαζὶ Τοῦ ἀχώριστοι.
Ἀδελφοί μου,
Δὲν ὑπάρχει πνευματικὴ ζωὴ χωρὶς τὴν συνειδητοποίηση τῆς ἄπειρης ἀγάπης τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν καθέναν μας. Ὅ,τι συνέβη στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὅ,τι συνέβη στὴν Καινὴ Διαθήκη, ὅ,τι συμβαίνει αὐτὴ τὴν ὥρα καὶ ὅ,τι θὰ συμβεῖ σὲ λίγο ἐπὶ τοῦ Ἁγίου Θυσιαστηρίου, ἀποτελοῦν ὑλοποίηση τοῦ σχεδίου τοῦ Θεοῦ, προκειμένου νὰ ἀπαλλαγοῦμε ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου καὶ νὰ ξαναβροῦμε τὸν δρόμο ποὺ ὁδηγεῖ πρὸς Ἐκεῖνον.
Ὅσο ἐπιτρέπουμε στὴν εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ νὰ κατακλύσει τὴν καρδιά μας, ὅσο θὰ ἀναγνωρίζουμε τὶς ἁμαρτίες μας, ὅσο θὰ ἐπιστρέφουμε διαρκῶς στὸ πατρικό μας σπίτι, ὅπως ὁ ἄσωτος, τόσο θὰ βλέπουμε διαρκῶς τὸ πνευματικὸ φιλότιμο, ὅπως τὸ ὀνομάζει ὁ ἅγιος Πορφύριος, νὰ ἐνεργοποιεῖται μέσα στὴν ψυχή μας καὶ νὰ ζητᾶ, ὅλο καὶ ἐντονώτερα, τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἶναι βέβαιο πώς, αὐτὴ ἡ πνευματικὴ δίψα σὲ κάθε μας προσευχὴ καὶ ἰδιαίτερα τὴν ὥρα τῆς Θείας Λειτουργίας, θὰ μετατρέπει τὰ σπλάχνα τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ Θεοῦ Πατέρα μας σὲ ἀστείρευτη πηγή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, μὲ ὑπεραφθονία, θὰ φθάνουν διαρκῶς ὡς ἐμᾶς, ἡ Χάρις καὶ τὸ ἔλεός Του. Ἀμήν.
Μὲ ὅλη μου τὴν πατρικὴ ἀγάπη,
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ
† Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ
