«Την ημέρα της Επετείου της Εξόδου θα έπρεπε να βρίσκεται συγκεντρωμένο όλο το Έθνος. Να έχει περικυκλώσει νοερά, τον ιερό αυτό τόπο με την αφοσίωσή του και με την πίστη του. Θα έπρεπε να παιδιά των σχολείων όλης της χώρας να προσανατολίζονται προς το Μεσολόγγι για μια ολιγόλεπτη σιωπή και περισυλλογή, μια που το πιο κοντινό μας μνημείο μετά τον Παρθενώνα και την Αγία Σοφία, είναι το ιδεατό μνημείο του Μεσολογγίου!».
Αυτό έγραφε ο ακαδημαϊκός μας ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος, τονίζοντας την καταλυτική σημασία του ιστορικού αυτού γεγονότος.
Σεβασμιώτατε, κύριε υπουργέ κύριοι βουλευτές, αξιότιμε κύριε Δήμαρχε της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου, κύριοι Δήμαρχοι, κύριε αντιπεριφερειάρχα, κύριε καθηγητά, εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων, σεβαστοί πατέρες, κυρίες και κύριοι. Με ιδιαίτερη τιμή και χαρά παρουσιάζουμε σήμερα το πρόγραμμα των εκδηλώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας για το Επετειακό Έτος 2026, κατά το οποίο συμπληρώνονται διακόσια έτη από την Ηρωική Έξοδο της Φρουράς του Μεσολογγίου.
Η Έξοδος του Μεσολογγίου αποτελεί κορυφαίο ιστορικό, εθνικό και πνευματικό γεγονός. Είναι σύμβολο πίστεως, αυτοθυσίας και ελευθερίας.
Η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας, τιμά το γεγονός αυτό, όχι απλώς ως μια ιστορική ανάμνηση, αλλά ως διαρκές κάλεσμα ευθύνης και μαρτυρίας.
Το επετειακό μας πρόγραμμα, αγκαλιάζει το σύνολο της τοπικής Εκκλησίας: τις Ενορίες, τις Ιερές Μονές, τις κατηχητικές συνάξεις, τον Τομέα Νεότητας, τους κύκλους μελέτης Αγίας Γραφής, τον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως, το Ίδρυμα Πολιτισμού και τις Σχολές Βυζαντινής Μουσικής καθώς και Φορείς και Συλλόγους της τοπικής κοινωνίας που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα μας για συνεργασία και σύμπραξη.
Όλες οι προτάσεις που κατατέθηκαν διακρίνονται για τη σοβαρότητα, την ποιότητα και το εκκλησιαστικό τους ήθος. Το επετειακό πρόγραμμα δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο εκδηλώσεων, αλλά καρπό συλλογικής προσπάθειας και κοινής διακονίας.
Το επετειακό έτος 2026, αφιερωμένο στη συμπλήρωση 200 ετών από την Ηρωική Έξοδο, δεν φιλοδοξεί απλώς να τιμήσει ένα ιστορικό γεγονός. Φιλοδοξεί να επαναφέρει στο σήμερα το νόημα της θυσίας, να μετατρέψει τη μνήμη σε δύναμη και την ιστορία σε πνευματική παρακαταθήκη.
Το Μεσολόγγι, δεν ανήκει στο παρελθόν. Είναι παρόν. Είναι συνείδηση. Είναι φως. Το πρόγραμμα εκδηλώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας, με τον βαθύτατα συμβολικό τίτλο «Έξοδος στο φως…», αποτελεί ένα πολυσύνθετο, ζωντανό και δυναμικό οδοιπορικό. Ένα προσκύνημα μνήμης. Ένα κάλεσμα ευθύνης. Οι εκδηλώσεις οργανώνονται σε τέσσερις βασικούς άξονες: λατρευτικές, πολιτιστικές, επιστημονικές–επιμορφωτικές και εκπαιδευτικές, οι οποίες αλληλοσυμπληρώνονται και συγκροτούν ένα ενιαίο επετειακό πρόγραμμα.
Πρώτος Άξονας: οι Λατρευτικές εκδηλώσεις – Ο πνευματικός πυρήνας της Επετείου
Κεντρική και δεσπόζουσα θέση στο επετειακό πρόγραμμα κατέχουν οι λατρευτικές εκδηλώσεις, καθώς η Έξοδος του Μεσολογγίου υπήρξε όχι μόνο στρατιωτικό και πολιτικό γεγονός, αλλά πρωτίστως πνευματικό μαρτύριο και πράξη πίστεως.
Κορυφαίο λατρευτικό γεγονός του επετειακού έτους αποτελεί η έλευση της Εφεστίου Ιεράς Εικόνος της Παναγίας «Άξιον Εστίν» από το Άγιον Όρος. Η Ιερά αυτή Εικόνα, σύμβολο του Αθωνικού Μοναχισμού και της Ορθοδοξίας, σπανιότατα εξέρχεται της Ιεράς της Καθέδρας και μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. Η έλευσή της στο Μεσολόγγι, από τις 30 Απριλίου έως τις 9 Μαΐου 2026, αποτελεί μοναδική ευλογία και ιστορικό εκκλησιαστικό γεγονός και θα μετατρέψουν το Μεσολόγγι σε πανελλήνιο προσκύνημα.
Η υποδοχή και η μεγαλειώδης λιτάνευσή της, από την Εισοδο της Ιεράς Πόλεως και τον Κήπο των Ηρώων έως τον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος, προσδίδουν στην επέτειο βαθύ πνευματικό συμβολισμό: την αναγνώριση ότι η δύναμη των Εξοδιτών αντλήθηκε από την πίστη τους στον Θεό και την ελπίδα της Αναστάσεως.
Στον ίδιο άξονα εντάσσονται Θείες Λειτουργίες, αγρυπνίες, επιμνημόσυνες δεήσεις και ιερές πομπές, με κορυφαία στιγμή την πρώτη στην ιστορία τέλεση Θείας Λειτουργίας στον Κήπο των Ηρώων, στον ιερό χώρο της τελικής θυσίας των Εξοδιτών, η οποία θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο της Διακαινησίμου εβδομάδος, στις 19 Απριλίου του 2026.
Δεύτερος Άξονας: Πολιτιστικές εκδηλώσεις – Η ιστορία που ζωντανεύει.
Ο δεύτερος άξονας του προγράμματος είναι οι πολιτιστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, οι οποίες δεν αφηγούνται απλώς την Έξοδο, αλλά τη ζωντανεύουν.
Μουσικοθεατρικές παραστάσεις, αφιερώματα, ιστορικές και λαογραφικές εκθέσεις, δράσεις μνήμης για τις γυναίκες, τα παιδιά και τους αφανείς ήρωες της Εξόδου, αποκαλύπτουν το ανθρώπινο πρόσωπο της θυσίας. Κύριοι εκφραστές των εκδηλώσεων και των καλλιτεχνικών παραστάσεων αποτελούν, το Ίδρυμα Πολιτισμού της τοπικής μας εκκλησίας ΄΄ ΑΓΙΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ΄΄ με τα τμήματα χορωδιών – χορευτικών και θεατρικών ομάδων, ο τομέας νεότητας και οι κατηχητικές συνάξεις των ενοριών, οι Σχολές Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής καθώς και οι συνεργαζόμενοι φορείς και σύλλογοι που θερμά ευχαριστούμε για την κατάθεση των προτάσεων τους για σύμπραξη. Επιγραμματικά να ευχαριστήσω :
- Τις τρεις φιλαρμονικές της Ιεράς Πόλεως – για την συμμετοχή στις πομπές και ιδιαίτερα κατά την ημέρα υποδοχής της Ιεράς Εικόνος του ΄΄ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ΄΄.
- Τον Ιστορικό Σύλλογο της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου
- Τον Σύλλογο Γονέων-Κηδεμόνων και Φίλων Αυτιστικών Ατόμων ΄΄ ΑΓΙΟΣ ΑΡΣΕΝΙΟΣ Ο ΚΑΠΠΑΔΟΚΗΣ΄΄
- Την Βυρωνική Εταιρία της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου
- Τον Σύλλογο Γυναικών Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου ΄΄ η Θυσία΄΄
- Την Θεατρική Ομάδα ΄΄Πρόβα΄΄
- Τον Σύλλογο Μεσολογιτών Αττικής ΄΄ Η Ιερά Πόλις΄΄
- Τον Κύκλο Ελλήνων Λογοτεχνών Δικαστών
- Τον όμιλο διαφύλαξης και αναβίωσης της ιστορίας του Αιτωλικού ΄΄ Οι Ταξιάρχες’’
- Τα εκπαιδευτήρια ΄΄Ελληνική Παιδεία΄΄
- Και τον Σύνδεσμο νέων ΄΄Λύχνος΄΄ Θεσσαλονίκης.
Ξεχωριστές θέσεις κατέχουν τέσσερις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις αρχής γενομένης με την σημερινή που εντός ολίγου θα παρουσιασθεί ενώπιον σας, την κεντρική καλλιτεχνική εκδήλωση της Τοπικής μας Εκκλησίας, τον προσεχή Μάιο, ένα πρωτότυπο ορατόριο, μια λαϊκή όπερα, γραμμένο ειδικά για το Μεσολόγγι, σε μουσική Ανδρέα Κατσιγιάννη, στίχους της στιχουργού Λίνας Δημοπούλου, σε σκηνοθεσία της κ. Μιμής Ντενίση. Στην ερμηνεία η Άλκιστης Πρωτοψάλτη και ο Μάριος Φραγκούλης και στην αφήγηση η Μαρία Καβογιάννη, ο Γίαννης Τσιμιτσέλης και ο Σόλων Τσούνης. Η φλόγα της λύτρωσης, όπως ονομάζεται η παράσταση, παντρεύει την παράδοση με τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση και μεταφέρει το μήνυμα της Εξόδου στη γλώσσα της τέχνης.
Επίσης σημαντική αποτελεί η καλοκαιρινή εκδήλωση στις 30 Αυγούστου 2026, σε συνεργασία με την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών και την Ορχήστρα Κανών, με την συμμετοχή σπουδαίων καλλιτεχνών, όπως η κα. Σοφία Μάνου, μια εξαιρετική ερμηνεύτρια που έχουμε την χαρά και την τιμή να είναι και σήμερα μαζί μας, ο Άρχων Πρωτομαίστωρ της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, κ. Γεώργιος Δεμελής, σε ένα έργο του κ. Ηλία Λιαμή με την συμμετοχή σπουδαίων ηθοποιών όπως η Ναταλία Δραγούμη και ο Θανάσης Βισκαδουράκης καθώς και η καταλληκτήρια εκδήλωση στις 27 Δεκεμβρίου 2026, το δεύτερο μέρος της αποψινής μας παράστασης.
Τρίτος Άξονας – Επιστημονικές και επιμορφωτικές δράσεις – Η γνώση ως ευθύνη
Ο τρίτος αυτός άξονας αφορά τις επιστημονικές και επιμορφωτικές εκδηλώσεις.
Εδώ, η Έξοδος προσεγγίζεται με ιστορική ακρίβεια, θεολογικό βάθος και επιστημονική ευθύνη.
Ειδικές ημερίδες και ομιλίες φωτίζουν άγνωστες πτυχές της πολιορκίας, τον ρόλο της Εκκλησίας, της δικαιοσύνης και της κοινωνικής οργάνωσης στο πολιορκημένο Μεσολόγγι και τον τεράστιο αντίκτυπο της πτώσης της πόλης στην Ευρώπη του 19ου αιώνα.
Στο επίκεντρο το Επιστημονικό συνέδριο της Ειδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος της Εκκλησίας της Ελλάδος, το οποί ο θα πραγματοποιηθεί από τις 16 έως και τις 18 Οκτωβρίου 2026 στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, με την συμμετοχή 30 και πλέον ομιλητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Γιατί η μνήμη χωρίς γνώση κινδυνεύει να γίνει μύθος.
Ενώ η γνώση με σεβασμό, γίνεται ιστορική αυτογνωσία.
Τέταρτος και τελευταίος Άξονας: τα Εκπαιδευτικά προγράμματα – Η σκυτάλη στις νέες γενιές
Στις 26 Απριλίου θα πραγματοποιηθεί εδώ στο Μεσολόγγι και στο Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο, η τελετή βράβευσης του Πανελληνίου Μαθητικού Διαγωνισμού της Εκκλησίας της Ελλάδος με την συμμετοχή 40 και πλέον μαθητών απ΄ όλη την Ελλάδα, που θα παρευρεθούν στην Ιερά Πόλη για τρεις ημέρες, θα ξεναγηθούν στα μνημεία και στα μουσεία της πόλης και θα έχουν την δυνατότητα να θαυμάσουν από κοντά τις ομορφιές του τόπου μας.
Ένα εξίσου σημαντικό κεφάλαιο του επετειακού μας προγράμματος, αποτελεί το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Το καράβι της Λευτεριάς», σε συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα και τις διευθύνσεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Απευθύνεται σε μαθητές Δημοτικών και Γυμνασίων και φιλοδοξεί να μεταφέρει την Έξοδο όχι ως μάθημα αποστήθισης, αλλά ως βίωμα αξιών.
Επίσης και το μηνιαίο εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά τον μήνα Φεβρουάριο, με την μέριμνα της ενορίας της Αγίας Παρασκευής, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού εδώ στο Μεσολόγγι. Πολύ σημαντικές αυτές οι πρωτοβουλίες, γιατί αν τα παιδιά μας δεν καταλάβουν τι σημαίνει ελευθερία, θυσία και συλλογική ευθύνη, τότε η Έξοδος κινδυνεύει να μείνει μόνο στις σελίδες των βιβλίων.
Τέλος, Ιδιαίτερη θέση στο επετειακό πρόγραμμα των 200 ετών, κατέχουν οι εκδόσεις της τοπικής μας εκκλησίας, όπως είναι τα επετειακά υμνογραφήματα, τα οποία εντάσσουν την Έξοδο του Μεσολογγίου στη λειτουργική και προσευχητική ζωή της Εκκλησίας, μεταφέροντας το μήνυμα της θυσίας μέσα από τη γλώσσα της υμνολογίας. Τα κατηχητικά και παιδαγωγικά βοηθήματα, τα οποία απευθύνονται στους νέους και στα κατηχητικά σχολεία της Ιεράς Μητροπόλεως. Τα έντυπα αυτά έχουν σχεδιαστεί με τρόπο κατανοητό και βιωματικό, ώστε η Έξοδος του Μεσολογγίου να παρουσιαστεί στα παιδιά και τους νέους όχι ως ένα μακρινό ιστορικό γεγονός, αλλά ως μάθημα ζωής και πίστεως. Ξεχωριστή μνεία αξίζει στην επετειακή σημαία των 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, η οποία παρουσιάζεται ως ορατό και συμβολικό σημείο της επετείου. Η σημαία αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα εικαστικό αντικείμενο, αλλά σύμβολο μνήμης, ενότητας και ιστορικής συνέχειας.
Όλα τα ανωτέρω, αποτελούν έργα που δεν εξαντλούνται στο επετειακό έτος, αλλά παραμένουν ως διαχρονικό αποτύπωμα μνήμης, πίστης και παιδείας.
Σεβασμιώτατε, Κυρίες και κύριοι,
Το επετειακό πρόγραμμα των 200 ετών από την Ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου δεν είναι μια απλή αναφορά στο παρελθόν. Είναι μια πρόσκληση προς το παρόν και το μέλλον.
Μια πρόσκληση να αναμετρηθούμε με τις αξίες που μας συγκροτούν ως λαό. Να θυμηθούμε ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται και πως το φως κατακτάται μόνο μέσα από την Έξοδο. Αυτό το φως μάς καλεί και σήμερα.
Σας ευχαριστώ.
